Categories
Istorija

Stara škola – nova škola

Nastanak i razvoj OŠ “Jovan Kursula” Varvarin

Osnovna škola „Jovan Kursula” Varvarin je državna ustanova osnovnog obrazovanja koja je nastavila tradiciju privatne škole osnovane 1839. godine. Škola je već 1842.godine pretvorena u državnu, kada se osnivaju i druge škole u opštini. Početkom 20.veka dolazi do širenja školske mreže na teritoriji opštine.

U Varvarinu je osmogodišnja škola, odnosno prva osmoletka, izrasla iz Državne nepotpune gimnazije. Kao i u mnogim drugim mestima širom Narodne Republike Srbije i ovde je došlo do spajanja Osnovne škole u Varvarinu i Niže gimnazije u osmoletku odlukom Ministarstva prosvete NRS br. 21865 od 21. jula 1950.godine.

Rana istorija varvarinske škole

Zgrada škole u Donjem Katunu iz 1931.godine

O školi najviše možemo da saznamo iz akata i odluka koje je donosilo Ministarstvo prosvete, iz štampe koja bi prenosila važne informacije vezane za školstvo i obrazovanje, ili pisama i zapisa. Takvi su inače poticali od učitelja koji su radili u varvarinskoj školi, ljudi sa kojima su se dopisivali ili putopisaca.

Jedan podatak koji daje učiteljevanje Mileve Jakšić-Desnice u Varvarinu, 1887.godine, govori da je ona predavala “ručni rad”. To vidimo iz njenih dopisa Minisatrstvu prosvete da joj odobri službu. Iz ove informacije možemo da izvučemo zaključak da je u to vreme bilo i devojčica koje su išle u školu.

Škole su se u to vreme delile na narodne i građanske škole, što se vidi i iz Prosvetnog pregleda. Narodne škole su bile samo državne, tako da je osnovna škola koja je 1839.godine u Varvarinu osnovana kao privatna od 1842.godine postala državna. Građanske škole su mogle da budu i privatne.

Prva građanska škola u Varvarinu otvorena je tek 1943.godine, dakle 100 godina nakon osnovne škole. Ministarstvo prosvete je izašlo u susret zahtevima žitelja Srednjeg Pomoravlja, tako da je škola u Varvarinu pokrivala srezove temnićki, paraćinski, ražanjski, levački, belički i rasinski.

Ovaj tip škole je bio vrsta viših razreda osnovne škole danas, i nekadašnjeg usmerenog obrazovanja. Škola je bila poljoprivrednog pravca, a učenici su po završetku mogli da produže školovanje u poljoprivrednoj, tehničkoj, srednjoj muzičkoj, učiteljskoj, trgovačkoj i drugim srednjim školama.

Posleratna tranzicija i modernizacija

Zgrada Male škole slikana sa poligona

Najvažnija promena za varvarinsku osnovnu školu došla je početkom pete decenije 20.veka, kada je promenom društvenog sistema u zemlji promenjena i obrazovna politika. Odlukom Ministarstva prosvete Narodne Republike Srbije iz 1950.godine, spojene su osnovne škole i Niže gimnazije.

Ta odluka predstavlja začetak modela obrazovanja koji i danas funkcioniše u Srbiji – obavezno osmogodišnje osnovno obrazovanje. Ustanovljeno je takođe da je osnovna škola obavezna za svu decu bez obzira na pol, jer se do tada nisu sva ženska deca školovala.

Školske 1950/1951.godine škola je imala 273 učenika, dečaka i devojčica. Tačno jedan vek ranije školu u Varvarinu je pohađalo 77 učenika. Od osnivanja škole na savremenim principima broj učenika je tokom decenija rastao, što je zahtevalo i prostorno-tehničke uslove za izvođenje nastave.

Ono što je za školu u Varvarinu konstanta to je bila njena lokacija koja se nije menjala čitav vek. Jedino što se na tom mestu menjalo su zgrade u kojima se odvijala nastava. Poslednja preostala iz ranijeg doba je mala škola, koja se nalazila kraj poligona. Zgrade za stanovanje učitelja koje su nekada bile na mestu današnje škole danas ne postoje.

OŠ “Jovan Kursula” danas

Osnovna škola “Jovan Kursula” današnji izgled

Osnovna škola “Jovan Kursula” nalazi se u trouglu koji čine gradski park sa crkvom, Kalenićka reka sa sportskim terenima, i centar varošice sa Skupštinom opštine. Svoju zgradu deli sa Srednjom školom Varvarin, koju najveći broj učenika osnovne škole i upisuje po završetku.

Pored matične škole u Varvarinu, postoje i izdvojena odeljenja u Gornjem Katunu i Donjem Katunu. U ovim odeljenjima se nastava odvija za niže razrede. Pored školske zgrade škola za realizovanje nastavnih aktivnosti koristi i prostor Sportskog centra “Temnić” i Opštinske biblioteke Varvarin.

Osnovna škola u Varvarinu danas predstavlja modernu školu, opremljenu najsavremenijim sredstvima za praćenje nastave. Nastavu pohađa više od 500 učenika raspoređenih u 24 odeljenja, koja se odvija u dve smene. Nadogradnjom škole iz 2018.godine rešiće se višegodišnji problem prostora i organizacije nastave.