Categories
Istorija

Cincari Varvarina

Temelji privrednog razvoja i urbanizacije Varvarina

Uspon varošice Varvarin, sa početkom razvoja trgovine i zanatstva vezan je za doseljavanje cincarskih porodica u ovu moravsku varošicu. Nakon što su došli Cincari otvarane su prve trgovinske radnje i dućani. Njih je u varoši pred izbijanje Drugog svetskog rata bilo petnaestak. Vremenom su uticali i na pojavu finansijskih i bankarskih usluga u varoši.

Cincari su bili vrlo preduzimljivi ljudi, što su za manje od pola veka svog prisustva u Varvarinu i pokazali. Njihova zajednica koja je u početku imala dve porodice u drugoj polovini 19.veka, na kraju 19.veka se dosta uvećala. Dolaskom ovih porodica Varvarin je doživljavao svoj polet koji je trajao do izbijanja Drugog svetskog rata, nakon čega su se mnogi članovi ovih porodica raselili po svetu.

Moskopolje (danas Voskopoja u Albaniji) – ostaci cincarske crkve

Cincari – poreklo

Cincari iz Varvarina potiču iz mesta Gopeš u današnjoj Makedoniji. Originalno poreklo im je iz Moskopolja, danas razorenog grada u jugoistočnoj Albaniji. Moskopolje je kao neformalna prestonica Cincara u tri navrata bilo razarano od strane Turaka i Albanaca. Najpre 1769.godine, zatim 1788.godine, i konačno u potpunosti razoreno 1821.godine, po izbijanju Grčke revolucije.

Cincari su u talasima napuštali Moskopolje i raseljavali se, najviše na prostor današnje Makedonije, u to vreme još uvek osmanske provincije Rumelija. Bitoljski kraj im je bio odgovarajući, zbog saobraćajnica za trgovinu, a Gopeš koji se nalazi na 25km od Bitolja bio je odlično mesto za život. U kratkom periodu se u Gopešu i okolnim selima okupila veća cincarska zajednica.

Samo pola veka kasnije, 70-tih godina 19.veka Turci su započeli da sprovode Tanzimat, odnosno reforme carstva. U okviru tih reformi započela je i izgradnja puteva, ali su ove mere direktno uticale na štetu onih regiona koje su putevi zaobišli. Među njima je bio i Gopeš. Cincari tada po drugi put kreću u veću seobu, seleći se u Grčku, Bugarsku, Rumuniju, Srbiju, a neki već tada u Ameriku.

Panorama Gopeša u Makedoniji s kraja 19.veka

Doseljavanje u Varvarin

Prva porodica Cincara koja se doselila bili su Kostići, koji su u Varvarin stigli krajem 60-tih godina 19.veka. Nakon dolaska su Đorđu Kostiću, starešini porodice, dodelili Esnafsko pismo, priznanje o veštinama i sposobnostima za bavljenjem poslovima u zanatsvu i trgovini. Ovaj dokument mu je izdat 13.septembra 1886.godine u Varvarinu, jer je brzo po dolasku iz Gopeša pokrenuo uspešno trgovinu.

Cincari Kostići

Đorđe Kostić bio je u braku sa Evgenijom, i iz tog braka imali su dvojicu sinova, Janaćka i Kostu. Janaćko Kostić je imao naslednike koji su ostavili traga ne samo u kulturnom životu Varvarina, već i Srbije, a kasnije Jugoslavije. Za razliku od njega Kosta nije imao naslednike, ali se na nagovor Đorđa u Varvarin doselio njegov brat, Taško Kostić.

Taško Kostić imao je dva braka, i iz prvog imao ćerku Julu, udatu u Orašju za Životu Milovanovića. Iz drugog braka imao je ćerku Aleksandru, udatu u Varvarin za Mirka Blagojevića, kao i ćerku Mariku. Ona se udala u Kruševac za poznatog ugostitelja i preduzetnika poznatog kao Rade Kikiriki. Potomci Kostića i danas žive u Varvarinu.

Cincari Tasići-Trpči

Nakon Kostića u Varvarin su se doselili i Trpči, koji po dolasku menjaju prezime u Tasić. Dva brata iz ove porodice imala su razgranato potomstvo, bili su to Dimitrije Tasić i njegov brat Janaćko, poznat kao stari Naća. Dimitrije je bio oženjen Sofijom Hrista, i iz tog braka rođeno je šestoro dece, dok je Janaćko iz svog braka sa Milosijom Ilić imao trojicu sinova.

Potomci ove porodice živeli su u Varvarinu, a najveći broj njih posebno nakon Drugog svetskog rata kada im je oduzeta imovina odlaze za Beograd, ili inostranstvo. Jedna grana ove porodice je i pre doseljavanja Tasića u Varvarin novi život potražila u Americi, da bi se po prvi put sreli nakon 135 godina, i to u Varvarinu.

Cincari iz porodica Kostić (levo) i Tasić (desno)

Novi talas naseljavanja

Nakon doseljavanja Kostića i Tasića, u Varvarin su se doselile porodice Dimitrijević, Nastasijević i Naumović. Prema sačuvanim podacima porodica Naumović ostavila je najmanje traga i jedina je od porodica Cincara koja nije imala uspeha. Nikola Naumović kao starešina porodice imao je dve ćerke i jednog sina koji je poginuo na Sremskom frontu 1945.godine. Brzo nakon toga se ova porodica ugasila.

Cincari Dimitrijevići

Koja Dimitrijević, kao starešina porodice Dimitrijević, bio je poznati preduzetnik. Iz braka sa suprugom Micom nije imao dece, a bio je poznati kafedžija, pa je naslednik sve njegove imovine bila njegova sestra Leposava Đorđević. Takođe je imao i brata od strica Pericu Dimitrijevića, koji se nije ženio, i sestru Vericu, koja se nije udavala. Njihova imovina nalazila se na mestu dnašnje poslastičarnice “Proleće”.

Jedini pripadnik porodice Dimitrijević koji je imao naslednike bio je Đorđe Dimitrijević, poznat kao Mali Đorđe. Imao je dvojicu sinova po imenu Kosta, koji je bio poslanik iz Varvarina, i Leku, koji je bio diplomirani pravnik. Leka je sa suprugom Cincarkom po imenu Gale imao tri deteta, Veru, Đoku i Milu. Njihovi rođaci Nastasijevići imali su dosta brojnije potomstvo.

Cincari Nastasijevići

Đorđe Nastasijević, brat od tetke Đorđa Dimitrijevića, bio je poznat kao Veliki Đorđe. On se sa porodicom u Varvarin doselio 1870.godine, i brzo po doseljavanju stekao veliko imanje u Varvarinu i okolini Varvarina. Bio je vrlo uspešan trgovac žitaricama i stokom, a najviše je sarađivao sa Austro-Ugarskom, do početka Prvog svetskog rata.

Iz braka sa suprugom Nastasijom, iz cincarske porodice Tasić, imao je četvoro dece, Herakliju, Lazara, Konstantina Koju Nastasijevića koji je bio najmlađi, i trećeg sina koji je rano umro. Heraklija je umrla jako mlada u Varvarinu bez naslednika. Lazar Nastsijević je imao dvoje dece, Nastasiju Seku, udatu Knežević, i sina Đorđa. Najmlađi, čuveni preduzetnik Koja Nastasijević iz dva braka nije imao dece.

Cincari Nastasijevići (levo), Leka Dimitrijević (u sredini) i Milica Anđelković (desno)

Zaostavština varvarinskih Cincara

Ovaj kratak pregled ne bi mogao u dovoljnoj meri da predstavi značaj i uticaj koji su cincarske porodice imale na razvoj Varvarina. Sa jedne strane to je privredni procvat, posebno u trgovini, zanatstvu, ugostiteljstvu. Članovi ovih porodica bili vrlo preduzimljivi ljudi, i iznad svega uspešni u svim poslovima kojima su se bavili.

U njihovom vlasništvu su se nalazile najveće trgovine i dućani, prve varvarinske kafane, kao i hoteli. Jedan od prva dva varvarinska hotela, “Evropa”, bio je u vlasništvu Koje Nastasijevića. Bavili su se i advokaturom, bilo je među njima i vrhunskih inženjera. Ulazili su i u svet politike i bili predstavnici Varvarina na državnom nivou. Ćerke Đorđa Kostića bile su posvećene medicini, Evgenija Kostić udata Šljivić, i njena sestra Jelena Beba, udata Simonović.

Važi da su pripadnice ovih porodica bile poznate i po lepoti, i da su Varvarinu osim u ekonomiji davali doprinos i na ovaj način. Ćerka Marike Tasić, Milica Anđelković je u nekoliko navrata u posleratnim godinama birana za Mis Varvarina. Ono što je zajedničko svim ovim porodicama, osim preduzimljivosti, bilo je i visoko obrazovanje. Njemu su svi težili, i koje su u predratnim godinama donosili u Varvarin.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *