Categories
Istorija

Kraj Morave kolo vije

Folklorni ansambl u Varvarinu kroz vreme

Umetnički život u Varvarinu ima tradiciju dužu od jednog veka. Već početkom 20.veka u varošici je postojao hor, kao i glumački ansambl, koji će naročito biti popularni u međuratnom periodu. Nije poznato da li je u to vreme bilo igračkih ansambala, mada je igra sastavni deo života i narodnih običaja, tako da je uvek bila veoma zastupljena.

U posleratnom periodu su scensku formu dobili narodni običaji i tradicija, igra i pesma iz naroda su stilizovani ili su u izvornom izvođenju postavljani na scenu. Tokom 40-tih godina osnovani su prvi ansambli u tadašnjoj Jugoslaviji, a već u narodnoj deceniji započinje se sa osnivanjem kulturno-umetničkih društava. Varvarin je uzeo aktivno učešće u kulturnom razvoju zemlje.

Kulturno-umetničko društvo “Abrašević” – prvi folklorni ansambl

Budući da je kulturno-umetnički rad vezan za scenu, promena je odatle i krenula. Brzo posle rata 50-tih godina u Kruševcu je organizovano Okružno narodno pozorište, i ponovo je zaživeo scenski život. Pozorište je radilo do 1959.godine kada je ukinuto, a njegovu ulogu preuzima KUD “Abrašević”, da bi do integracije u kulturi došlo 1962.godine.

Skupština opštine Kruševac osniva Centar za kulturu, čija je okosnica bio KUD “Abrašević”,  koji ulazi u sastav Radničkog univerziteta sa zadatkom da organizuje scensko-muzički život. Prilikom osnivanja Centra za kulturu postignut je dogovor da se u Trsteniku, Vrnjačkoj Banji, Brusu, Aleksandrovcu i Varvarinu otvore stalne scene. To je bio začetak osnivanja kulturno-umetničkog društva u Varvarinu.

KUD “Abrašević” je u Varvarinu osnovan zvanično 70-tih godina. Njegova sekcija je postojala i ranije, a probe su se odvijale u prostorijama knjižare Staše Prokića, gde je bila smeštena i lokalna čitaonica, preteča kasnije biblioteke. Vrlo aktivno učešće uzimao je na manifestaciji “Susreti sela” koja je u posleratnom periodu doživela jako veliku popularnost.

Tokom dve decenije postojanja KUD “Abrašević” je odigrao brojne nastupe širom zemlje, kao i u inostranstvu na turnejama. Van Jugoslavije se najviše putovalo tokom 80-tih godina, dok su unutar zemlje to bili brojni nastupi u svim bivšim republikama. Najviše su bili vezani za pobratimstva i gostovanja bratskim opštinama, sa višednevnim druženjima.

Usled zbivanja u zemlji početkom 90-tih godina, ansambl je nakon više nego uspešnog rada, prestao sa aktivnim radom. Ipak, ostao je važan deo istorije Varvarina, a scenski nastupi više generacija neizbrisiv deo sećanja. Repertoar “Abraševića” činile su koreografije iz svih krajeva Srbije. Najzastupljenije su bile igre, pesme i običaji iz šumadijskog kraja, a neke od koreografija bile su:

  • Igre iz Šumadije
  • Bunjevačke igre
  • Igre iz jugoistočne Srbije – Katanka
  • Vlaške igre
  • Igre iz Vranja

Obnova rada i novi naziv kulturno-umetničkog društva

Kulturna scena u Varvarinu ponovo je oživela tokom druge polovine 90-tih godina, kada je obnovljena manifestacija “Susreti sela”. Vrlo brzo ona privlači više mesnih zajednica opštine Varvarin, tako da je 1997.godine organizovano prvo opštinsko takmičenje u novoj Jugoslaviji. Mesna zajednica Selo Varvarin uzela je aktivno učešće, i ovo je predstavljalo reneseansu “Abraševića”.

Formiranje novog ansambla

Nakon obnove rada ansambl je najviše radio i boravio u prostorijama IMK “14. Oktobar” u Selu Varvarin. Tokom naredne dve godine kulturno-umetničko društvo je nastupalo na manifestaciji “Susreti sela” kao predstavnik mesne zajednice, i u tom periodu ostvarivalo odlične rezultate. Dosta važnije od rezultata je činjenica da je okupljalo veliki broj izvođača svih starosnih dobi.

Kontinuitet u radu je prekinut 1999.godine kada se Jugoslavija nalazila u ratnom stanju, pa uslovi za rad nisu bili mogući. I druge promene su uticale na to da se rad na određeno vreme prekine, i da bude obnovljen 2001.godine. Tokom ratnog stanja 1999.godine, i bombardovanja Varvarina,  kulturno-umetničko društvo je ostalo bez višegodišnjeg igrača u ansamblu, Zorana Marinkovića-Ere.

Tokom ovog perioda repertoar ansambla je u najvećoj meri predstavljao nasleđe “Abraševića” koje su umetnički rukovodioci preneli na scenu. Ipak, već i u ovoj fazi postavljene su i nove koreografije, a zahvaljujući pomoći mesne zajednice i sponzorstvima nabavljena nošnja za one koje su već izvođene. Koreografije koje su izvođene na sceni bile su:

  • Igre iz Studenice
  • Vlaške igre
  • Igre iz Šumadije

Smena generacija i nove koreografije

Novo okupljanje ansambla 2001.godine donelo je i promenu u pogledu nove generacije koja je stasala. Ta promena će u potpunosti biti zaokružena naredne, 2002.godine, nakon čega će veći deo tadašnje generacije činiti stub ansambla tokom gotovo dve naredne decenije. Početkom 2000-tih godina prelazi u varoš, gde će na kraju i ostati, u prostorijama “Doma kulture”.

U ovom periodu zvanično je registrovano kulturno-umetničko društvo, pod nazivom “Jovan Kursula” prema legendarnom junaku iz Varvarinske bitke. Ansambl je nastavio je kontinuitet ranijeg “Abraševića”, ne samo u igračkom kadru već i u pogledu programa. Zastupljene su kao i ranije tri starosne kategorije u ansamblu – dečiji, omladinski ansambl i veterani.

I u ovom periodu kulturno-umetničko društvo u ime mesne zajednice Selo Varvarin nastupa na manifestaciji “Susreti sela” i beleži veoma dobre rezultate. Ostvareno je pobratimstvo sa KUD-om “Tanasko Rajić” iz Ljubića kod Čačka.  Značajno je i obogaćen izvođački program, tako da su se na sceni našle nove koreografije. U ovom periodu na repertoaru kulturno-umetničkog društva bile su:

  • Igre iz Studenice
  • Vlaške igre
  • Igre iz Šumadije
  • Negotinska krajina
  • Igre istočne Srbije
  • Šopske igre
  • Igre Niša

Polet kulturno-umetničkog društva

Ansambl je već imao izgrađenu strukturu koja je znatno jednostavnije podnosila smene generacija koje su se prirodno dešavale, na osnovi odličnog dečijeg ansambla. Svakako, najveći deo programa nosio je omladinski ansambl koji je osim unapređenog programa vremenom značajno unapredio i kvalitet, pod rukovodstvom Dalibora Mandžukića.

U ovom periodu, za koji se može reći da i dalje traje, ansambl je bio višestruki opštinski pobednik manifestacije “Susreti sela” i predstavnik na regionalnim smotrama. Takođe, osvojene su i brojne nagrade na velikim manifestacijama, jedna od njih je “Zlatni opanak” u Valjevu, a učestvovano je na brojnim smotrama regionalnog karaktera.

Kulturno-umetničko društvo je tokom ove dve decenije ostvarilo brojne turneje u zemlji i u inostranstvu. Sve vreme rad ansambla vodili su pored Dalibora Mandžukića, Dragomir Pavlović, Zorica Jovanović i Života Jovanović, kao umetnički rukovodioci, i Aleksandar Kačarević kao sekretar društva. Učešće u radu društva uzeli su i brojni aktivni igrači.

Osim igrača koji su iznosili program, značajnu ulogu imao je i orkestar. Tokom godina svoj doprinos radu društva dali su Željko Damnjanović, Zoran Ružić, Tomica Milošević, Ivica Marković, Dušan Savić, Nenad Simić i najduže prisutan Danijel Dragičević, uz angažovanja ritam sekcije i frulaša. Koreografije su bile isto tako brojne, a neke od njih i posebno nagrađivane za izvođenje:

  • Igre iz Grdelice
  • Vlaške igre
  • Igre iz Gornje Pčinje
  • Šopske igre
  • Igre iz istočne Srbije
  • Šopsko trojno nadigravanje
  • Igre iz Šumadije.

Folklor je ljubav koja ne prestaje

Da li bi rečima ova priča mogla da se dočara? Svakako ne! Jedna od lepših strana ove priče su mnogobrojne fotografije koje su sačuvane i bude sećanja, ali njen najlepši deo su sećanja i uspomene. Posebno za one koji su bili deo ovog putovanja kroz vreme i koji su doprinosili postojanju kulturno-umetničkog društva. Radi se o brojnim generacijama.

To je ono što poslednji kolaž posebno dočarava, ljubav prema igri ne poznaje godine, a mnogi izvođači ansambla su prošli kroz sve njegove kategorije – od dečijih do veterana. Pominjane su već smene generacija koje su se dešavale, što je i prirodno. Ono što jeste bitno je da ansambl nastavlja da živi, i da kad izađete na scenu, bez obzira na izazove koji su se do tada dešavali, osmeh izbriše sve i magija počinje.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *